지금 사용하고 계신 브라우저는 오래되었습니다.
알려진 보안 취약점이 존재하며, 새로운 웹사이트가 깨져 보일 수도 있습니다.
최신 브라우저로 업데이트 하세요!
오늘 하루 이 창을 열지 않음
주메뉴 바로가기 본문 바로가기 하단 바로가기

게시판 내용
관 뚜껑을 다시 열고-싱싱뉴스 103호
작성자 한베문화교류 등록일 2012-12-26 17:30:35 조회수 1320
무덤 가까이2- 관 뚜껑을 다시 열고

김영신/ 한베문화교류센터원장/ aozaikim@hanmail.net



어느 나라나 죽은 사람을 한번 묻은 다음에는 그걸로 끝이지 다시 무덤을 파헤치는 나라는 없을 것이다. 세계 모든 민족의 풍속을 다 알 수는 없지만 아마도 그럴 것이다. 특히 한국인에게 있어서 한번 조성된 무덤을 다시 파헤치는 것은 이장을 하는 경우를 제외하고는 매우 불경스러운 일로 무덤 훼손 죄가 적용된다. 조선시대에는 무덤을 훼손한 자를 다음과 같이 다스렸다. 무덤을 파서 관이나 곽이 들어나면 곤장 100대에 처한 후 유배를 시켰고, 시체가 드러나면 교형絞刑이라고 해서 목 메달아 죽었다. 그리고 죽음 중에 가장 치욕스러운 죽음은, 죽은 후에 다시 시신에 손을 대는 것이다. 조선왕조의 문신 한명회는 세조(수양대군)때부터 성종때 까지 30여년을 조정의 요직을 두루 봉직한 대신으로 부귀와 영화를 한 몸에 누리며 조선의 조정에 막강한 영향력을 끼친 사람이었으나 연산군 때에 폐비 윤씨 사건으로 대역죄인으로 몰리게 되어 무덤이 파헤쳐지고 관 속에서 나와 몇 토막으로 참수되어 다시 묻히는 사건이 있었다. 얼마나 악한 죄를 지었으면 이미 고인이 된 사람에게 이런 몹쓸 짓을 하겠는가 하여, 살아있는 자손에게는 치욕스러운 수모이다. 한국에서 관 뚜껑을 다시 연다는 것은 이런 특별한 경우를 제외하고는 결코 있을 수 없는 일이다.
그러나 베트남은 매장 후 보통 3년이 지나면 무덤을 다시 파고 관을 꺼내고 관 뚜껑을 열어 그 안에 부패된 살덩어리를 걷어내고 뼈만 추려서 도기로 만든 곽(quach)에 넣고 다시 묻는다. 충격이 아닐 수 없다. 관 뚜껑을 다시 열고 부패된 시신을 다시 본 다는 것은 아무리 피붙이라도 섬뜩하지 않을 수 없다. 서양의 장례식에서는 망자의 얼굴을 조문객들에게 보여주는데 죽은 지 얼마 안되어서 자는 것 같은 모습이어도 사실 속으로는 떨린다. 그런데 죽은 지 3년이 지난 시체를 다시 봐야 한다니, 관속에 누워있는 모습을 보고 나면 지금껏 내 기억 속에 남아 있었던 망자의 사람다운 모습이 시커먼 시체의 모습으로 바뀌어져 재 입력이 되면 어떡하나, 그래서 꿈 속에 나타날 때도 시커먼 시체의 모습으로 나타나면 어떡하나. 남의 나라 풍속인데도 나는 걱정이 이만 저만이 아니다.

죽은 자와 마지막 이별예식
베트남에서는 이것을 개장改葬이라고 한다. 우리에게는 생소하고, 다소 끔찍스러운 일이지만, 베트남사람에게는 매우 성스러운 예식이다. 이 개장은 후손들이 이 땅에서 마지막으로 조상의 육체와 이별을 하는 이별예식으로 49제, 100일제, 1년 상 보다 더 중요하다. 그래서 직계 가족뿐만이 아니라 일가친척이 다 모여서 거행한다. 이 개장이 장례의 마지막으로 비로서 탈상을 하게 되는 것이다.


뼈는 인간의 본질
왜 베트남 사람들에게 이런 풍속이 생겼을까. 이런 풍속은 경제, 문화, 지리, 역사적 조건에 의해 수 천년에 걸쳐서 형성된 문화이다.
먼저, 왜 베트남 사람들이 무덤을 논에다 묻는지를 알아보자. 사실 이 풍속은 베트남의 주 종족인 낑족(Kinh-비엣족)의 풍속이다. 낑족은 홍강 델타 지역을 중심으로 분포한 종족으로 홍강델타 지역은 산이 없는 평야이다. 그래서 조상이 죽었을 때, 산에 묻으려면 너무 멀리 가야 하는데, 옛날에는 교통수단도 지금처럼 발달하지 않았을 때임으로 여간 불편한 일이 아니었다. 그러므로 자기 전답에 묻었다. 두 번째는 베트남 사람들은 죽은 조상이 자기를 지켜준다고 생각하는 조상신을 섬기는 민족임으로 조상의 무덤을 가까이에 두려고 한다. .
그건 그렇고, 그런데 왜 개장을 하는가 말이다. 왜 굳이 죽은 사람의 무덤을 다시 파서 뼈만 추려서 다시 묻는 특이한 풍속이 생겼는가, 그것이 궁금하지 않을 수 없다. 조사한 바에 의하면 그것은 지리적인 원인으로 추정된다. 홍강델타 지역은 강이 범람하여 자주 침수가 되는 지리적 조건을 가지고 있다. 그래서 종종 무덤이 물에 휩쓸려가서 시신을 분실하는 사고가 일어났다. 그러므로 무덤을 견고하게 해야 했다, 그래서 무덤을 다시 파서 뼈만 간추려 작은 곽에 넣고 봉분을 없애고 직 사각형으로 납작하게 만들고 시멘트와 타일로 마감을 하여 수마 水魔가 지나가도 끄떡없게 만든 것이다. 한국에서 둥그런 무덤 위에 초록색 잔디가 입혀있는 무덤을 보다가 베트남에 와서 시멘트와 타일로 만든 네모난 무덤을 보면서 얼마나 이상했는지 모른다.

개장을 하는 또 다른 이유가 있다. 홍강델타 지역은 인구밀도가 높았다. 날로 불어나는 인구로 인하여 경작할 땅은 점점 좁아 지는데 무덤이 차지하는 면적은 자꾸 늘어났다. 그래서 무덤의 면적을 줄이기 위해서 개장을 하여 뼈만 추려서 60cm x 80cm 의 봉분없는 사각형 무덤으로 축약을 한 것이다. 이로부터 베트남 사람들은 뼈가 인간의 본질이라고 생각하기 시작한 것 같다. 베트남어로 뼈를 스엉xuong 이라고 하는데 이 단어는 주로 동물들에게만 사용하는 단어이다. 사람에게 사용할 때는 뼈를 다치다, 뼈를 치료하다, 라는 의학적인 경우에만 사용한다. 그 외의 경우에 만약 사람에 대해 스엉xuong 이라는 단어를 쓰면 대단한 모욕으로 우리나라 말로 ‘개 뼉다귀 같은 인간’ 이라는 뜻이다. 그럼 인간의 뼈는 뭐라고 하나? 꼿(cốt)이다. 꼿은 한자로 골骨이다. 그리고 이 꼿(cốt)은 본질이라는 뜻으로도 사용한다. 그러므로 뼈는 본질이고 살은 산화하는 물질이다.
예전에는 개장을 3년 후에 했는데 요즈음은 화학비료로 인하여 토질이 변했고, 또 사람들도 약을 많이 먹어서 살이 썩는 기간이 3년이 넘는다고 한다. 만약 개장을 했는데, 살이 다 썩지 않아서 뼈에 붙어 있으면 이걸 어떡하는가 말이다. 소 갈비나 돼지 갈비도 아닌데 어떻게 조상님의 뼈에서 살을 뜯어낼 수 있단 말인가. 그래서 요즈음은 4년 개장, 5년 개장을 한다고 한다. 시신에서 골라낸 뼈는 알코홀로 깨끗이 씻어서 나무 관이 아닌 도자기류의 곽에다가 뼈 순서별로 차근차근 정열을 해서 대개는 다른 장소로 옮겨서 묻는다.


건설사들은 조심해야
지금 베트남의 현대화로 점점 논밭이 사라지고 공장과 아파트들이 들어서면서 무덤으로 인하여 문제가 종종 발생하다. 베트남 사람들은 자신의 길흉화복은 이 무덤에 있다고 생각한다. 그래서 혹 집안에서 좋은 대학에 들어간 아들이 있거나 성공한 자녀가 있으면 이 무덤 때문이라고 생각한다. 그러므로 이장을 꺼린다. 보통 무덤 1기 이장의 금액은 150달러~250달러이고 깨끗하게 마감하는 비용은 300~500불의 비용이 들지만, 돈의 문제가 아니라 심령의 문제임으로 쉽지가 않다. 베트남 정부도 어떻게 하지 못하는 베트남의 심령문화이다. 그러므로 건설사들은 아무리 정부 프로젝트라 할지라도 먼저 무덤이장에 대하여 주민들과 선 타협을 해야 한다. 그러지 않으면 큰 반대에 부딪쳐 낭패를 보게 된다.

Bài Viết mở đầu
권두칼럼- 베트남판

Sống gần những ngôi mộ (phần 2)
Phong tục Cải táng của người Việt


Kim Young Shin/ PGĐ Trung tâm Giao lưu Văn hóa Việt Hàn



Tuy không thể hiểu hết về phong tục các quốc gia trên thế giới, nhưng tôi nghĩ thông thường phong tục tang ma của các dân tộc trên thế giới chỉ dừng lại ở việc chôn cất người chết một lần duy nhất. Có lẽ hiếm có đất nước nào có tục lệ đào mộ cải táng sau khi đã chôn cất người chết như ở Việt Nam. Đặc biệt đối với người Hàn Quốc, việc đào lại một ngôi mộ đã xây lên, ngoại trừ trường hợp chuyển mộ sẽ bị coi là một việc làm vô cùng bất kính, bị quy vào tội phá hoại mồ mả. Vào thời đại Joseon, những kẻ phạm tội huỷ hoại mộ phải chịu hình phạt như sau: Nếu đào mộ lên làm lộ áo quan sẽ phải chịu đánh 100 roi rồi bị bắt đi đày ải; nếu làm lộ cả thi thể sẽ bị treo cổ chết. Và cái chết sỉ nhục nhất, là sau khi chết đi còn bị người khác động chạm đến thi thể. Một quan văn ở thời Joseon là Hàn Minh Quái (韓明澮), trong suốt khoảng 30 năm từ thời vua Thế Tổ (世祖, tức Đại Vương tử Thủ Dương, 首陽大君) tới thời vua Thành Tông (成宗) là đại thần giữ chức vụ quan trọng, là người nắm quyền cao nhất trong triều đình, một đời được hưởng trọn vinh hoa phú quý. Tuy nhiên đến thời Yên Sơn Quân (燕山君), do dính líu đến vụ bức tử mẫu thân vua là Phế phi Doãn thị (尹氏廢妃), ông bị quy tội đại nghịch, mộ bị đào lên, thi thể bị người ta dùng cọc gỗ chặt đầu rồi lại chôn xuống. Đối với một người đã chết, người ta chỉ làm điều khủng khiếp đó khi họ đã gây nên tội lỗi tày đình nào đó; và đối với con cháu đang sống của họ, đó là một sự lăng nhục. Ở Hàn Quốc, ngoài những trường hợp đặc biệt hy hữu như vậy, không đời nào có chuyện mở nắp quan tài sau khi đã được chôn xuống.

Thế nhưng ở Việt Nam, sau khoảng 3 năm kể từ khi mai táng, mộ phần sẽ lại bị đào lên, quan tài bị lôi lên, mở nắp ra và người ta sẽ loại bỏ phần thịt đã bị phân huỷ trong đó, chỉ lấy phần xương cho vào một thứ gọi là “quách” làm bằng sành sứ rồi lại chôn xuống. Đối với tôi, đó không khác nào một cú sốc. Trong lễ tang của người phương Tây, khách viếng thăm được ngắm nhìn khuôn mặt người quá cố lần cuối. Đó là người chết cách đây không lâu nên dù trông họ như đang ngủ, tôi vẫn không khỏi run sợ. Vậy mà nếu phải nhìn một cái xác đã chết cách đây 3 năm, nhìn họ nằm trong quan tài mà bị ám ảnh bởi hình dáng con người khi còn sống của họ còn lưu lại trong kí ức giờ đã chỉ còn là bộ hài cốt xấu xí, rồi nhỡ họ xuất hiện trong giấc mơ của tôi với bộ dạng đó thì biết làm thế nào? Mặc dù đó là phong tục tập quán của Việt Nam, nhưng không chỉ riêng mình tôi băn khoăn, lo lắng về điều này.


Nghi lễ tiễn biệt cuối cùng dành cho người đã khuất
Ở Việt Nam, nghi lễ nói trên được gọi là “cải táng” (hay còn gọi nôm na là “bốc mộ”). Đối với người Hàn Quốc như tôi, đó là một điều lạ lẫm và có phần rùng rợn, nhưng đối với người Việt Nam mà nói, đó là một nghi thức hết sức cao quý. Lễ cải táng này là nghi lễ tiễn biệt cuối cùng của con cháu dành cho tổ tiên của mình và nó còn quan trọng hơn cả lễ cúng 49 ngày, 100 ngày hay ngày giỗ đầu. Vì vậy toàn thể họ hàng trong gia tộc đều phải tụ họp lại để tổ chức nghi lễ này.


Xương là phần cốt yếu của con người

Tại sao người Việt Nam lại có phong tục như vậy? Chắc chắn nét văn hóa này của người Việt là kết quả của nhiều yếu tố như kinh tế, văn hóa, địa lý, lịch sử được tôi luyện qua thử thách của thời gian hàng ngàn năm.

Trước hết, hãy cùng tìm hiểu xem tại sao người Việt Nam lại thường chọn đồng ruộng làm nơi xây mộ. Thực tế đây là phong tục của người Kinh, tộc người chiếm đa số trong 54 dân tộc Việt Nam. Từ cổ đại, địa bàn cư trú của người Kinh đã tập trung tại lưu vực sông Hồng, nơi đồng bằng rất ít núi. Khi người thân trong gia đình khuất núi, nếu gia đình muốn chôn cất họ trên núi trong điều kiện giao thông đường xá kém phát triển của thời xưa là một việc vô cùng khó khăn. Vì vậy họ đã chôn cất người chết ngay trên ruộng nhà mình. Hơn nữa, người Việt Nam tin tưởng rằng người chết sẽ phù hộ những người trong gia đình nên họ muốn chôn cất người chết gần nơi mình sinh sống.

Nếu như vậy thì ta có câu hỏi tiếp theo là tại sao người Việt Nam lại cải tang. Chúng ta không thể không thắc mắc về phong tục đặc biệt đó là đào mộ của người đã chết, nhặt xương rồi chôn lại. Theo khảo sát của tôi, chúng ta phải nhắc đến nguyên nhân địa lý của phong tục này. Khu vực đồng bằng sông Hồng là khu vực ngập nước, có rất nhiều ao hồ và sông ngòi phụ cận. Do đó nơi đây thường xuyên xảy ra lụt lội. Những ngội mộ được chôn cất trên nền đất như vậy rất nhanh chóng bị ngập nước, quan tài bị mục ruỗng, và thi thể người chết sẽ nhanh chóng bị phân hủy. Khi điều này xảy ra, ta phải nhanh chóng sửa sang lại ngôi mộ cho kiên cố bằng cách đào quan tài lên, nhặt lấy xương người chết bỏ vào trong quách. Thay vì nấm mồ hình tròn bằng đất, người Việt Nam sẽ xây một ngôi mộ hình tứ giác kiên cố để ngăn chặn sự phá hủy của dòng nước ngầm. Chính vì thế, khi tôi nhìn thấy ở Việt Nam những ngôi mộ hình tứ giác xây bằng xi măng lát gạch men bóng loáng thay vì những ngôi mộ bằng đất phủ cỏ xanh bên trên, tôi đều cảm thấy rất lạ lùng.

Ngoài ra còn một lý do khác nữa cho việc cải táng. Khu vực đồng bằng sông Hồng là nơi có mật độ dân số gần như cao nhất cả nước. Dân số càng ngày càng gia tăng trong khi diện tích canh tác ngày một thu hẹp. Ấy thế mà những ngôi mộ ngày càng nhiều. Thế nên khi cải táng, người ta chỉ nhặt xương của người quá cố rồi chôn lại trong một ngôi mộ mới nhỏ hơn hình tứ giác với kích thước khoảng 60cm x 80cm. Có lẽ những điều kiện thực tế trên đã góp phần làm hình thành nên suy nghĩ của người Việt Nam cho rằng xương là phần tinh tuý, là cốt yếu của con người. Tuy nhiên từ “xương” trong tiếng Việt chỉ được dùng chủ yếu cho động vật. Khi dùng cho người nó cũng chỉ được sử dụng trong những trường hợp liên quan đến y học như “gãy xương”, “trị liệu xương khớp”… Trong những trường hợp còn lại, nếu dùng từ “xương” cho người thì nó sẽ mang nghĩa nhục mạ, có lẽ sẽ giống như một hình ảnh ví von trong tiếng Hàn Quốc là “loại người giống như cái xương chó”. Vậy người Việt Nam gọi xương người là gì? Họ gọi đó là “cốt”. Đây chính là một từ gốc Hán. Từ này cũng được sử dụng với nghĩa “bản chất, phần quan trọng nhất”. Như vậy, đối với người Việt Nam, “cốt” là bản chất, còn da thịt sẽ bị phân hủy theo thời gian.

Trước đây, gia đình thường tiến hành cải táng sau khi chôn cất người quá cố khoảng 3 năm. Nhưng gần đây, do việc sử dụng nhiều loại hóa chất trong sinh hoạt và công nghiệp đã làm đất biến chất và việc con người sử dụng một cách vô tội vạ các loại thuốc chữa bệnh cũng dẫn đến một thực tế là trong nhiều trường hợp, khi tiến hành cải táng, người ta phát hiện phần thịt của người quá cố vẫn chưa phân hủy hết và vẫn còn dính vào xương. Do đó, thay vì cải táng sau 3 năm chôn cất, có gia đình chọn thời điểm 4 năm, thậm chí 5 năm. Khi phần thịt đã phân hủy hết, gia đình sẽ dùng rượu rửa sạch phần xương, rồi xếp những chiếc xương của người quá cố một cách ngay ngắn theo thứ tự vào trong một chiếc quách bằng sứ rồi chuyển ngôi mộ sang một nơi mới.


Người làm xây dựng cần chú ý
Hiện nay, với quá trình hiện đại hoá tại Việt Nam, các ruộng lúa nước đang dần biến mất và bị thay thế bằng công trường hay các khu nhà ở, dẫn đến vấn đề về giải quyết các ngôi mộ xây tại các ruộng này. Người Việt quan niệm mọi hoạ phúc may rủi của mình đều do mồ mả tổ tiên. Vì vậy, nếu trong nhà có con trai đỗ vào một trường Đại học danh tiếng hay con cái thành đạt họ cũng đều cho là phúc lộc do mồ mả tốt. Vì vậy họ rất ngại việc di dời mộ. Thông thường chi phí cho một lần di dời mộ là khoảng 150-250 đô-la, thậm chí để di dời một cách toàn diện chi phí sẽ lên đến 300~500$. Tuy nhiên khó khăn không xuất phát từ vấn đề tiền bạc mà nằm ở vấn đề tâm linh. Đây là văn hóa tâm linh của người Việt, ngay cả chính quyền sở tại cũng không thể làm gì được. Vì vậy những người làm xây dựng, dù có đang thực hiện dự án của chính phủ cũng cần phải tìm cách thoả hiệp với người dân về vấn đề di dời mộ phần. Nếu không sẽ vấp phải phản đối từ phía người dân và gặp nhiều khó khăn.



Người dịch : Hoàng Quỳnh Hương/ trường Đại học Hà Nội/ 번클 11기


facebook tweeter line
게시판
번호 제목 작성자 등록일 조회수
91베트남의 숨겨진 위력 - 싱싱베트남뉴스 119호한베문화교류2014.10.021824
90베트남의 전당포 껌도(Cam do), 여기서 무슨 일이?- 싱싱뉴스118한베문화교류2014.08.061581
89베트남 여성, 무거운 짐을 벗어 버리고 한국으로-싱싱뉴스117호한베문화교류2014.08.051988
88왜 베트남여자는 한국남자를 좋아하는가? - 싱싱뉴스 116호한베문화교류2014.06.258046
87길거리 시체 - 싱싱뉴스 115호한베문화교류2014.03.21977
86福을 찾아 떠나는 여행-싱싱베트남Culture 114호한베문화교류2014.02.05613
85어색한 베트남의 성탄절-싱싱베트남Culture 113호한베문화교류2013.12.27697
84베트남에서 가장 불쾌한 것-싱싱베트남Culture 112호한베문화교류2013.12.021285
83영웅을 세우는 나라-싱싱베트남Culture 111호한베문화교류2013.12.02648
82남편의 뺨을 때리는 베트남 아내-싱싱베트남Culture 110호한베문화교류2013.12.021035
81사람을 공격하는 베트남의 쥐-싱싱뉴스 109호한베문화교류2013.12.02681
80벳남의 명물 오토바이-싱싱뉴스 108호한베문화교류2013.12.02681
79문신하는 베트남의 잉어-싱싱뉴스 107호한베문화교류2013.12.02657
78여자 하나, 남자 둘-부엌 신神의 삼각관계-싱싱뉴스 106호한베문화교류2013.12.02671
77베트남 사람의 마음을 사로잡으려면-싱싱뉴스 105호한베문화교류2013.12.021934
76베트남에서 가장 무서운것-싱싱뉴스 104호한베문화교류2013.12.02990
>> 관 뚜껑을 다시 열고-싱싱뉴스 103호한베문화교류2012.12.261320
74무덤 가까이-싱싱뉴스 102호한베문화교류2012.12.26749
73불장난이 아닙니다-싱싱뉴스 101호한베문화교류2012.12.261101
72도박으로 이어지는 축구-싱싱뉴스 100호한베문화교류2012.12.261078
12345